Ankhousa (Dioscoride)

De PlantUse Français
Aller à : navigation, rechercher
xuris
De Materia Medica (Dioscoride, 1er siècle)
ankhousa hetera


Texte grec de Wellmann

4.23.1 <ἄγχουσα>· ἣν ἔνιοι κάλυκα, οἱ δὲ ὀνοκλείαν καλοῦσι. φύλλα θρίδακι τῇ ὀξυφύλλῳ παραπλήσια, δασέα, τραχέα, μέ- λανα, πολλά, πανταχόθεν τῆς ῥίζης προσπεπλασμένα τῇ γῇ. ἀκανθώδη· ἡ δὲ ῥίζα δακτύλου πάχος, τὴν χρόαν ὕφαιμος ἐν τῷ θέρει γινομένη καὶ βάπτουσα τὰς χεῖρας· φύεται ἐν εὐγείοις τόποις.

4.23.2 ἔστι δὲ ἡ ῥίζα στυπτική, ποιοῦσα πρὸς κατακαύματα καὶ παλαιὰ ἕλκη ἐναφεψομένη κηρῷ καὶ ἐλαίῳ· ἐρυσιπέλατα δὲ σὺν ἀλφίτῳ καταπλασθεῖσα θεραπεύει, καὶ ἀλφοὺς καὶ λέπρας σὺν ὄξει καταπλασσομένη, προστιθεμένη δὲ καὶ ἔμβρυα κατασπᾷ· τὸ δὲ ἀφέψημα αὐτῆς δίδοται καὶ ἰκτερικοῖς, νεφριτικοῖς, σπλη- νικοῖς πυρέσσουσι μετὰ μελικράτου, <ἀπυρέτοις δὲ μετ' οἴνου>. τὰ δὲ φύλλα κοιλίαν ἵστησι μετ' οἴνου πινόμενα. χρῶνται δὲ καὶ οἱ μυρεψοὶ τῇ ῥίζῃ πρὸς τὰς στύψεις τῶν μύρων.

____________________

RV: ἄγχουσα· οἱ δὲ κατάγχουσα, οἱ δὲ Λιβυκή, οἱ δὲ ἀρχιβδέλλιον, οἱ δὲ Ἀλκιβιάδειον, οἱ δὲ ὀνοχειλές, οἱ δὲ πορ- φυρίς, οἱ δὲ Μέδουσα, οἱ δὲ κάλυξ, οἱ δὲ ὀνοκλείαν, Ἄφροι βουινεσάθ.

Identifications proposées

  • Anchusa tinctoria (Beck)
  • (Aufmesser)
  • (Berendes)
  • (García Valdés)

Traduction française

L'orcanette, appelée parfois "plante à grand calice" ou onokleia, a des feuilles assez proches de celles de la laitue à feuilles aiguës, velues, rudes, foncées, nombreuses, collées au sol tout autour de la racine, piquantes. La racine a la grosseur d'un doigt ; elle devient en été un peu de la couleur du sang et tache les mains. L'orcanette pousse dans des terres fertiles. (trad. Suzanne Amigues)

Il s'agit probablement de l'orcanette des teinturiers (Alkanna tinctoria (L.) Tausch.), mais Dioscoride décrit en outre à la suite (§ 24- 26) sous le même nom des espèces voisines qui semblent être des vipérines. L'ensemble (IV, 23-26) est assez confus. (note Suzanne Amigues)

Traduction allemande de Berendes

23. Ochsenzunge. Anchusa tinctoria (Asperifoliaceae) - Färberochsenzunge

Die Anchusa, welche Einige Kalyx, Andere Onokleia [Katanchusa, Libyka, Archibellion, Alkibiadion, Onophyllos, Porphyris, Mydusa, Salyx, Nonea, die Afrikaner Buinesath] nennen, hat dem scharfblättrigen Giftsalat ähnliche, behaarte, rauhe, dunkle, zahlreiche Blätter, welche von allen Seiten aus der Wurzel hervorkommen und am Boden liegen, sie sind dornig. Die fingerdicke Wurzel ist bluthroth, die im Sommer wachsende färbt auch die Hände. Sie steht in Gegenden mit gutem Boden. Die Wurzel ist adstringirend, ein gutes Mittel bei Brandwunden und alten Geschwüren, wenn sie mit Wachs und Oel gekocht wird. Sie heilt, mit Grütze umgeschlagen, roseartige Entzündungen, und weisse Flecken und Aussatz im Kataplasma mit Essig. Im Zäpfchen ein- gelegt zieht sie den Embryo heraus. Ihre Abkochung wird bei Gelbsucht, Nierenleiden, Milzsucht den Fiebernden mit Honigmeth gegeben. Die Blätter, mit Wein getrunken, stellen den Bauch. Die Salbenhändler gebrauchen die Wurzel zum Verdichten der Salben.

Commentaires de Berendes