Agnos (Galien, Médicaments)

De PlantUse Français
Aller à : navigation, rechercher
Abrotonon
De simplicium medicamentorum temperamentis ac facultatibus (Galien)
Agrôstis


Texte grec

11.807.6 [βʹ. Περὶ ἄγνου ἢ λύγου.] Ἄγνος δὲ ἢ λύγος, τὸ θαμνῶδες φυτὸν, θερμὸς μέν ἐστι καὶ ξηραντικὸς κατὰ τὴν τρίτην που ἀπόστασιν, λεπτομερὴς δὲ ἱκανῶς καὶ γευόμε- νος δριμύς τε ἅμα καὶ στύφων ἄγνος, ἢ λύγος. αὐτὰς μὲν

11.807.10 δὴ τὰς λύγους ἀχρήστους ἔχει πρὸς ἰατρείαν, τὰ δὲ φύλλα καὶ τὸ σπέρμα ξηρὰ καὶ θερμὰ τὴν δύναμίν ἐστι καὶ κατὰ τὴν οὐσίαν λεπτομερῆ. καὶ γὰρ χρωμένων οὕτω φαίνεται καὶ γευομένων δριμύ τε ἅμα καὶ ὑποστῦφόν ἐστι καὶ τὸ φύλλον καὶ τὸ ἄνθος καὶ ὁ καρπός. ἔστι δὲ καὶ ἐδώδιμος

11.807.15 ὁ καρπὸς καὶ θερμαίνει σαφῶς μετὰ τοῦ κεφαλαλγὴς ὑπάρ- χειν. εἰ δὲ φρυχθείη, καὶ γὰρ καὶ οὕτως ἐσθίεται μετὰ τραγη- μάτων, ἧττον ἅπτεται τῆς κεφαλῆς. ἄφυσος δὲ κατὰ γαστέρα καὶ ὁ ἄφρυκτος μὲν, ἐπὶ μᾶλλον δὲ πεφρυγμένος. ἐπέχει δὲ

11.808.1 καὶ τὰς πρὸς ἀφροδίσια ὁρμὰς ὅ τε πεφρυγμένος καὶ ὁ ἄφρυκτος καρπὸς, καὶ τὰ φύλλα καὶ τὰ ἄνθη τοῦ θάμνου ταὐτὸ τοῦτο δύναται δρᾷν, ὥστε οὐ μόνον ἐσθιόμενα καὶ πινόμενα πρὸς ἁγνείαν πεπίστευται συντελεῖν, ἀλλὰ καὶ ὑπο-

11.808.5 στρωννύμενα. ταῦτ' ἄρα καὶ τοῖς Θεσμοφορίοις αἱ γυναῖ- κες Ἀθήνῃσιν ὑποστρωννύουσιν ἑαυταῖς ὅλον τὸν θάμνον, ἐντεῦθεν δὲ καὶ τοὔνομα αὐτῷ. ἐξ ὧν ἁπάντων δῆλον, εἴ γε τῶν ἐν τοῖς ἔμπροσθεν ὑπομνήμασιν εἰρημένων μεμνήμε- θα, θερμαίνειν τε ἅμα καὶ ξηραίνειν καὶ ἀφυσότατον ὑπάρ-

11.808.10 χειν ἄγνον. ὅτι δὲ λεπτομερὴς ἀκριβῶς ἐστιν ἡ δύναμις αὐτοῦ τεκμήριον. καὶ γὰρ τὸ πρὸς κεφαλὴν ἅπτειν οὐ διὰ πλῆθος ἀτμώδους πνεύματος ὑπ' αὐτοῦ γεννωμένου μᾶλλον ἤπερ διὰ θερμότητα καὶ λεπτομέρειαν εὔλογον γίνεται. εἴ περ γὰρ ἦν φυσώδους πνεύματος γεννητικὸν, ἐνεφύσησέ τε 11.808.15 ἂν τὴν γαστέρα καὶ τὰς πρὸς ἀφροδίσια παρώξυνεν ὁρμὰς ὥσπερ εὔζωμον. ἐπεὶ δὲ οὐ μόνον οὐ παροξύνει, ἀλλὰ καὶ καταστέλλειν πέφυκεν, εἴη ἂν κατὰ τὴν πηγάνου μάλιστα δύναμιν ἐν τῷ θερμαίνειν καὶ ξηραίνειν, οὐ μὴν ἶσόν γ' ἐστὶν

11.809.1 αὐτῷ. βραχὺ γὰρ ἀπολείπεται κατ' ἄμφω· καὶ γὰρ θερμαν- τικώτερον αὐτοῦ καὶ ξηραντικώτερόν ἐστι τὸ πήγανον. διενήνοχε δὲ καὶ τῷ τῆς ποιότητος καὶ δυνάμεως ἐπιμί- κτῳ. τὸ γὰρ τοῦ ἄγνου σπέρμα καὶ οἱ βλαστοὶ στύψιν τινὰ

11.809.5 μετρίαν ἐπεισφέρουσι. τὸ δὲ πήγανον ὅταν μὲν ξηρὸν ᾖ, πικρὸν ἀκριβῶς ἐστι καὶ δριμὺ, ὅταν δὲ ὑγρὸν, ὑπόπικρον. οὐ μὴν αὐστηρόν γε ἢ στρυφνόν τι πρόσεστιν αὐτῷ, ἢ εἰ καὶ προσεῖναί τῳ δόξειεν, ἀμυδρὸν παντάπασιν οἶδ' ὅτι δό- ξει, καὶ οὐδαμῶς ἶσον τῷ τοῦ ἄγνου. ταῦτ' ἄρα καὶ πρὸς

11.809.10 ἧπαρ καὶ σπλῆνα σκληρούμενά τε καὶ ἐμφραττόμενα τὸ τοῦ ἄγνου σπέρμα μᾶλλον ἢ πήγανον ἁρμόττει. τῆς θερα- πευτικῆς δέ ἐστιν ἤδη ταῦτα μεθόδου, ἧς τὸ μὲν μηδ' ὅλως προσάπτεσθαι φαρμάκων δυνάμεως ἀποφαινόμενον ἀδύνα- τόν ἐστι, τὸ δὲ ταχέως ἀπολείποντα πάλιν ἐπανέρχεσθαι

11.809.15 πρὸς τὸ προκείμενον ἀνδρὸς ἔργον ἂν εἴη σώφρονος. ἔτι δὲ μᾶλλον ἐπὶ τῶν ἑξῆς φαρμάκων αὐτὸ δὴ τοῦτο πρᾶξαι πειράσομαι, λέγω δὴ τὸ τὴν καθόλου δύναμιν ἔκ τινων ὀλίγων ἐναργῶν ἐπιλογισάμενος ἀποχωρεῖν τῶν κατὰ μέρος

11.810.1 ἐνεργειῶν. ἀρκεῖ γὰρ τοῦτο μόνον εἰς τὰ παρόντα γινώ- σκειν, ὡς θερμὸς μὲν καὶ ξηρὸς ἄγνος τὴν δύναμίν ἐστιν οὐ μετρίως, ἀλλὰ κατὰ τὴν τρίτην που τῶν ἀποστάσεων, λε- πτομερὴς δὲ ἱκανῶς. ὁ γὰρ ταῦτα εἰδὼς, εἶτα προσμα-

11.810.5 θὼν τὴν θεραπευτικὴν μέθοδον, αὐτὸς ἐξευρήσει πῶς μὲν καταμήνια κινήσει δι' αὐτοῦ, πῶς δὲ τὰ σκληρυνόμενα μό- ρια διαφορήσει, πῶς δὲ ἄκοπον ἢ θερμαντικὸν ἄλειμμα δι' αὐτοῦ κατασκευάσει.

Traduction latine

[807]

[2. De agno casto, seu vitice.] Agnus castas vel vitex, ·planta fruticofa, calidus quidem eil: et ûccos tertio. Ol'dine, verum multum tennis fu~ftantiaê , tum gullu ac;ris) fimul et afu·iugens, ipfas quidem vitices ad medicinam habet inutiles, caeternm foüa femenque calida Jiccaqoe facultate font 1 fubftantia vero tenui. Nam et utentibus ita appare.t et guftantibus acre funql et fobafl:ringens percipitnr trun folinm tnm flos tom fructns. Edendo tamen etiam frnctus eil:, verumtamen perfpicuo calefacit et ûmul capiti---dolorem parit. A.t fi ûigatur 1 nam et fic editur cum tragematis, minus capot tentnt. Pono flatus ven!J:is difcntit et quwn non frictns, et multo magis· quum frictus fuerH.


[808]

eohibet porro Împetns in venerem, tom friotionis eJqJers1 • tum etiam ipfam expertns. Folia· item flore5que ipfias froticis id ipfnm praefrare polfant-, itaque non tantum efa potaque ad caftitatem conferre credunlnf, verum etiam !obllrata. Hirrc ell: quod Mhenis in Thesmopborüs, id eft ' facrù Cereris, moliere• tatum Jibi :fruticem fob.ll:etnunt. 'Hinc illi quoque uomen inditum agni çall:i. Ex quibus omnibus manif~Ilum e!l:, Jiqoidem memoria teneamus· quae fuperioribus commentariis funt dicta, agnum calefacere,· .ûm. nlque exiccare, tom omnium m~e flatu.s difcuter,e. Porro quod tenu!,um fit pntium, facultas eju.s indicio eft. Nam quod ~pllt tentat, non magis a multitudine vapornm ~b t!O prognatorUm quam jl caiiditate ejas ac tenuitate partium ûe'i:i rationabile eft. Nam Ji flatuofum fpiritum :procreare poiret, fane et ven trem -inflaret et venerem ftip~ ubret, })erin8e ut e1'uèa; vcrnm quum non tantum non ~citare, iO!o etil!!Jl l'eprimere qneat; fuerit profecto feç_un


[809]

dam rutae ma:x.ime 'facultntem tam in_ calefuciendo tum in 'feficcan~o. Non ta men illi par eft, na,m utroque paulo ell: jnferior., fiqnidem rata tum mag1s eft calefactoria tum magis deficcatoria. DifFert etiam qualitatis funul ac facultatis ~irtione. Nam agui femen ac germina modicam fern.nt ~ctionem, at ru ta ubi araerit, exacte amara eft et seris, '!lhi vero humida, fubamara. Non tamen aufieritas, aat acerbitasj illi ineft, a ut .û cui vic!eatur inell'e, ea utique omn~no 9bfcura, fcio, -yidebitur, nec par ei quae ell: in !!guo. Q.u6circa et ad jecar et lienem indurata et obllructa ' ilgni femen potius qnall'l ruf4 co,mpetit. Sed haec ad curandi jam methodum pertinent, quam quidem nt omuino non attingam de medicamentorum pronuncians fa<:ultalibus ~eri non potell:, verum celeriter his omiffis ad rem propofitam reverti viri eft utique temperati. 'Magisqne etiam id in fequentibus medicamentis efficere conabor, hoc ell: ~lü ex ~nibusdam pauci.s eyidentilms nnive'r,falem facoltatem


[810]

co)legero, particnlares ·poll:ea actiones omittam. Nam in praefens id novilfe fuJ.ficit, qnod agnus cali dus ell: et fi ecus :('acultate, idque non mediocriter, fed tertio _exceJru, tum admodum tenuium partium. Haec qui norit ac poll:ea methodum curandi didicerit, ipfemet inveniet quo 'Facto ruenfes hinc cieat, quo pacto partes induratas digera.t, qno pacto laffitndinem folvens , acopnm et calefactorinm e;x eo unguentum praeparetur.

Commentaires